#مشيت الهی ، جبر و اختیار

🔸تعبيرات قرآن كريم دو قسم است يك قسم آنچه مربوط به خود خداي سبحان است آن را بالصراحه با بيان قاطع ذكر مي‌كند . اينها ديگر «لعلّ» و «ليت» در آن نيست اما آنچه مربوط به خود مكلّفين است ممكن است در معرض زوال قرار بگيرد انسان تا زنده است مسئوليتي دارد  ممكن است وضعش عوض بشود لذا اگر چيزي را به انسان وعده دادند كه كارِ انسان هم در او سهيم است با «ليت» و «لعلّ» همراه است .

﴿يَمْحُوا اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الكِتَابِ﴾( رعد ۳۹)

خدا هر چه را بخواهد محو می کند و هر چه را بخواهد ثابت و پابرجا می نماید، و "امّ الکتاب "نزد اوست.

🔸﴿وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مِّن قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجاً وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ﴾( رعد ۳۸)

 و همانا پیش از تو پیامبرانی را فرستادیم، و برای آنان همسران و فرزندانی قرار دادیم. و هیچ پیامبری را نسزد که معجزه ای بیاورد مگر به فرمان خدا. برای هر زمانی برنامه مقدّر شده ای [ثبت] است.

أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَابِيًا ۚ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ۚ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً ۖ وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ ﴿ رعد ١٧﴾

🔸يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّماوَاتِ وَ مَا فِي الأرْضِ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلَي كُلِّ شَي‏ءٍ قَدِيرٌ (۱) هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنكُمْ كَافِرٌ وَ مِنكُم مُؤْمِنٌ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ( تغابن-۲)

🔸وَتَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّـحْ بِحَمْدِهِ ۚ وَكَفَىٰ بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا ﴿ فرقان ٥٨﴾

و بر آن زنده ای که هرگز نمی میرد توکل کن، و او را همراه با ستایش تسبیح گوی، و کافی است که او به گناهان بندگانش آگاه باشد.

🔹وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ( بقره ١٠٢ )

در حالی که آنان به وسیله آن سحر جز به اذن خدا قدرت آسیب رساندن به کسی را نداشتند

🔸قرآن که از یک طرف می‌گوید قضا و قدر الهی عام است و از طرف دیگر برای انسان اختیار قائل شده است، این دو با یکدیگر منافات ندارد. مسئله عمومیت مشیت الهی با همان نظام اسباب و مسببات مربوط است. ما نباید خیال کنیم که اگر مشیت الهی عام باشد پس سبب و مسببی در کار نیست. بین این دو تنافی نیست.

🩷 إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ ﴿مطفّفین ٢٩﴾

بدکاران همواره [در دنیا از روی ریشخند و استهزا] به مؤمنان می خندیدند

🔸 لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ ۖ ... ﴿ بقره ٢٥٦﴾

در دین، هیچ اکراه و اجباری نیست