#توکل به خدا سبب فعالیت بیشتر می‌شود

و رزق شما و آنچه به آن وعده داده می شوید، در آسمان است (۲۲) پس سوگند به پروردگار آسمان و زمین که آنچه را که وعده داده می شوید، حقّ و یقینی است، همان گونه که شما [وقت سخن گفتن یقین دارید] سخن می گویید

وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ ﴿٢٢﴾ فَوَرَبِّ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مَا أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ ﴿ ذاریات ٢٣﴾

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ ( انعام-١٨)

اوست كه بر بندگان خود، قاهر و مسلّط است؛ و اوست حكیم آگاه 

🔹وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَآءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا ( نساء-٥)

اموال خود را، كه خداوند وسیله قوام زندگی شما قرار داده، به دست سفیهان نسپارید و از آن، به آنها روزی دهید! و لباس بر آنان بپوشانید و با آنها سخن شایسته بگویید! 

🔸وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿عنکبوت ٦٠﴾

چه بسیارند جنبندگانی که قدرت ندارند [به دست آوردن] روزی خود را بر عهده بگیرند، خداست که به آنان و شما روزی می دهد، و او شنوا و داناست

🔸وَتَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّـحْ بِحَمْدِهِ ۚ وَكَفَىٰ بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا ﴿ فرقان ٥٨﴾

و بر آن زنده ای که هرگز نمی میرد توکل کن، و او را همراه با ستایش تسبیح گوی، و کافی است که او به گناهان بندگانش آگاه باشد.

🔶 أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۖ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّىٰ يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللَّهِ ۗ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ ﴿ بقره ٢١٤﴾

🔸قرآن که از یک طرف می‌گوید قضا و قدر الهی عام است و از طرف دیگر برای انسان اختیار قائل شده است، این دو با یکدیگر منافات ندارد. مسئله عمومیت مشیت الهی با همان نظام اسباب و مسببات مربوط است. ما نباید خیال کنیم که اگر مشیت الهی عام باشد پس سبب و مسببی در کار نیست. بین این دو تنافی نیست.

🔸قرآن نه تنها به توحید ذاتی، بلکه به توحید افعالی هم عجیب تکیه دارد، به طوری که اصلا همه چیز را از خدا می‌بیند و همه چیز را از خدا می‌داند و هیچ چیز را استثنا نمی‌کند. با این وجود، آیا باز قرآن نظام اسباب و مسببات را واقعا قبول دارد؟ 

🔸وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ ﴿ طلاق ٣﴾

 و کسی که بر خدا توکل کند، خدا برایش کافی است، 

🩷 إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ ﴿مطفّفین ٢٩﴾

بدکاران همواره [در دنیا از روی ریشخند و استهزا] به مؤمنان می خندیدند