🔸حقيقت هستي داراي سه مرتبه است : مرتبهٔ وجود ذات احدي، مرتبهٔ وجود منبسط و مرتبهٔ وجودات مقيد. 

چون حمد در برابر نعمتِ ربوبيّت (سوق دادن هر موجود به كمال لايق آن) است، پس حمد مخصوص ذات اقدس اوست و هيچ شريكي در حمد ندارد. 

«الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاء»؛

🔸أخوكَ دِينُكَ، فاحْتَطْ لدِينِكَ بم شِئتَ .

الإمامُ عليٌّ عليه السلام :

 [ الأمالي للطوسي : 110/168]

« برادر تو دين توست ؛ پس تا مى توانى مواظب دين خود باش » .

و رزق شما و آنچه به آن وعده داده می شوید، در آسمان است (۲۲) پس سوگند به پروردگار آسمان و زمین که آنچه را که وعده داده می شوید، حقّ و یقینی است، همان گونه که شما [وقت سخن گفتن یقین دارید] سخن می گویید

وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ ﴿٢٢﴾ فَوَرَبِّ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مَا أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ ﴿ ذاریات ٢٣﴾

«منعم عليهم»، انبيا و اوليا هستند: ﴿فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِم مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً . و کسانی که از خدا و پیامبر اطاعت کنند، در زمره کسانی از پیامبران و صدّیقان و شهیدان و شایستگان خواهند بود که خدا به آنان نعمت داده؛ و اینان نیکو رفیقانی هستند.﴾

( 1 ) مقام ذات حق تعالي نبايد با مقام ظهور او يکي انگاشته شود و احکام و استلزامات يکي به ديگري نسبت داده شود؛

(2) عينيت حق و خلق در نوشته‌ها و سخنان عارفان تنها ناظر به مقام ظهور است و به هيچ روي آن را دربارهٔ مقام ذات نمي‌توان مطرح کرد. 

صدرالمتألهين چهار اصطلاح متمايز براي واژهٔ «وجود» بر شمرده و دراينجا نيز به سه معناي متمايز، البته در طرحي ديگر، اشاره مي‌کند. 

🔸وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ﴿ بقره ١٥٥﴾

و بی تردید شما را به چیزی اندک از ترس و گرسنگی و کاهش بخشی از اموال و کسان و محصولات [نباتی یا ثمرات باغ زندگی از زن و فرزند] آزمایش می کنیم. و صبرکنندگان را بشارت ده.

🔹وَإِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ ۖ وَإِذَا ذُكِرَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ إِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ ﴿ زمر ٤٥﴾

و هنگامی که خدا به یگانگی یاد می شود دل‌های کسانی که به آخرت ایمان ندارند، نفرت پیدا می کند و چون یادی از معبودان دیگر به میان می آید، ناگاه مسرور و شاد می شوند!!